System MRP a MRP 2 – co to jest, jak działa i jakie są różnice? 

Manufacturing Resource Planning (MRP 2) jest bezpośrednim rozwinięciem koncepcji MRP (MRP I, MRP 1). Stanowi on istotny element infrastruktury informatycznej firm produkcyjnych. W niniejszym artykule przeanalizujemy funkcjonalność systemu MRP oraz co warto wiedzieć, wybierając rozwiązanie wspierające procesy produkcyjne.  

MRP (Material Requirements Planning), czyli planowanie potrzeb materiałowych, to metoda służąca do precyzyjnego obliczania materiałów i komponentów potrzebnych do wytworzenia produktu.  

Metoda MRP funkcjonuje zarówno jako teoretyczna koncepcja planowania, jak i zaawansowane oprogramowanie. W ujęciu systemowym najczęściej spotykamy ją w trzech formach: 

• jako element zintegrowanych systemów ERP, 
• jako część systemów planowania zdolności produkcyjnych (CRP), 
• jako samodzielny, dedykowany system MRP. 

W klasycznym podejściu metoda MRP 1 opiera się na modelu „push”. Oznacza to, że zapotrzebowanie na surowce określa się z wyprzedzeniem na podstawie prognoz sprzedaży. Towary są następnie produkowane lub kupowane zgodnie z zasadą make or buy, aby zaspokoić przewidywany popyt. 

Nowoczesne systemy zarządzania produkcją zawierają również moduły takie jak: 

• planowanie finansowe i sprzedażowe,  
• zarządzanie strategiczne,  
• sterowanie produkcją (SFC – Shop Floor Control - umożliwiające przekazywanie informacji o priorytetach między planistą a stanowiskami roboczymi).  

Dla porównania, koncepcje takie jak Lean Production działają w modelu „pull”. Wówczas impuls produkcyjny płynie z rzeczywistego zamówienia, a nie z prognozy.  

MRP 2 (inaczej MRP II) to skrót od Manufacturing Resource Planning. Jego historia rozpoczęła się w latach 80., gdy został opracowany jako rozszerzenie metody MRP 1. Wówczas miał zapewnić wszystkim przedsiębiorstwom planowanie nie tylko samych materiałów, ale wszystkich zasobów.  

Oprócz zapasów, system MRP II uwzględnia: 

• dostępność maszyn i urządzeń,  
• kapitał ludzki (siłę roboczą), 
• zdolności produkcyjne i harmonogramy, 
• przepływy finansowe. 

System MRP II umożliwia tworzenie planów produkcyjnych z uwzględnieniem dostępnych zasobów. 

Tym samym określa: 

• jakie zasoby są potrzebne,  
• w jakiej ilości,  
• i w jakim czasie.  

Dzięki temu wspiera realizację kluczowych procesów biznesowych. 

MRP II pozwala również: 

• identyfikować problemy z wydajnością,  
• wykrywać rozbieżności między planem a rzeczywistością,  
• analizować wykorzystanie zasobów. 

Aby jeszcze lepiej zrozumieć działanie systemu, posłużmy się prostym scenariuszem.  

Przykład MRP: Producent mebli otrzymuje zamówienie na 50 stołów. System MRP analizuje strukturę wyrobu (BOM) i wylicza, że potrzeba 200 nóg i 50 blatów. Oprogramowanie sprawdza stany magazynowe: w magazynie jest 100 nóg. Następnie automatycznie generuje zamówienie zakupu na brakujące sztuki oraz planuje datę rozpoczęcia montażu tak, aby surowce dotarły na czas. 

Systemy MRP i MRP II mają wiele wspólnych elementów: 

• są stosowane w przedsiębiorstwach produkcyjnych,  
• mogą być częścią systemu ERP,  
• wspierają kontrolę procesów produkcyjnych,  
• wykorzystują plan produkcji, BOM i stany magazynowe,  
• służą do obliczania zapotrzebowania materiałowego,  
• są systemami informatycznymi wspierającymi zarządzanie,  
• umożliwiają zarządzanie stanowiskami roboczymi. 

Najważniejsza różnica między tymi systemami polega na zakresie funkcjonalnym.  

MRP (MRP I): 

• koncentruje się na materiałach,  
• planuje zapotrzebowanie materiałowe,  
• nie obejmuje pełnego zarządzania zasobami.  

MRP II: 

• obejmuje wszystkie zasoby produkcyjne,  
• integruje różne działy (zakupy, finanse, jakość),  
• umożliwia symulację procesów,  
• wspiera planowanie zdolności produkcyjnych,  
• uwzględnia realia rynkowe i popyt. 

Nie, ale są ze sobą ściśle powiązane. MRP koncentruje się niemal wyłącznie na obszarze produkcji i logistyki materiałowej. Natomiast oprogramowanie ERP obejmuje wszystkie obszary przedsiębiorstwa dzięki modułowej architekturze. Oprócz produkcji, usprawnia procesy w zakresie księgowości, logistyki, sprzedaży, obsługi klienta czy kadr i płac.  

Można zatem przyjąć, że MRP to ERP w wersji wyspecjalizowanej – współcześnie MRP jest po prostu kluczowym modułem wewnątrz rozbudowanej klasy systemów ERP. 

APS (Advanced Planning and Scheduling) to zaawansowane systemy planowania i harmonogramowania. W przeciwieństwie do MRP II, obejmują cały łańcuch dostaw i pozwalają na bardziej precyzyjne planowanie. Systemy APS mogą być wykorzystywane zarówno jako komponent oprogramowania ERP (np. jako część modułu SCM) lub jako jego uzupełnienie.  

Zaletą systemu APS jest to, że wspiera on przedsiębiorstwa w planowaniu zleceń produkcyjnych w sposób podobny do MRP 2. Natomiast dzięki spojrzeniu na cały łańcuch dostaw, pozwala koordynować działania między dostawcami a produkcją i unikać tzw. efektu byczego bicza.  

Wdrożenie systemu MRP niesie za sobą ogromne korzyści, ale i pewne wyzwania. 

Zalety: 

• Optymalizacja zapasów i redukcja kosztów magazynowania. 
• Eliminacja przestojów spowodowanych brakiem surowców. 
• Lepsza terminowość zleceń. 

Wady: 

• Wrażliwość na dane: Skuteczność systemu zależy od jakości danych wejściowych. Błędne stany magazynowe prowadzą do błędnych planów. 
• Czynnik ludzki: Często pojawia się opór pracowników przed nowym systemem, co może opóźniać wdrożenie. 

Podsumowując, planowanie zasobów produkcyjnych (MRP 2/MRP II) jest rozwinięciem planowania potrzeb materiałowych (MRP/MRP 1/MRP I). Systemy MRP 2 mogą być stosowane jako samodzielne rozwiązania lub jako elementy zintegrowanych systemów ERP, aby dla każdego etapu procesu produkcji zapewnić potrzebne materiały. Niewątpliwie zwiększy to zdolność produkcyjną systemu. To samo dotyczy zaawansowanych systemów planowania i harmonogramowania (systemy APS), które - w przeciwieństwie do systemów MRP 2 - obejmują również kontekst samego przedsiębiorstwa wraz z całym łańcuchem dostaw. 

W praktyce nowoczesne firmy wykorzystują systemy ERP z modułem MRP lub MRP II. Dla zwiększenia efektywności i kontroli nad produkcją, często są one rozszerzone o APS.