Przemysł 5.0: Nowa wizja europejskiego przemysłu skupiona na człowieku

Przemysł 5.0 to podejście, które redefiniuje rolę sektora produkcyjnego w społeczeństwie. Wykracza ono poza dążenie do samej wydajności i produktywności jako jedynych celów, kładąc nacisk na wkład przemysłu w dobrobyt społeczny. Stanowi uzupełnienie istniejącego paradygmatu „Przemysłu 4.0”, kierując badania i innowacje na tory transformacji w stronę zrównoważonego, skoncentrowanego na człowieku i odpornego europejskiego przemysłu.

Z punktu widzenia systemów zarządzania, Przemysł 5.0 to ewolucja systemu ERP z narzędzia czysto transakcyjnego i kontrolnego w inteligentnego asystenta pracownika (ang. User-Centric ERP), który automatyzuje rutynę, by uwolnić potencjał twórczy człowieka.

Wizja ta przesuwa punkt ciężkości z generowania wartości wyłącznie dla akcjonariuszy (ang. shareholder value).na tworzenie wartości dla wszystkich interesariuszy (ang. stakeholder value). Nowe podejście dąży do wykorzystania potencjału nowych technologii, aby zapewnić dobrobyt wykraczający poza same miejsca pracy i wzrost gospodarczy, przy jednoczesnym poszanowaniu granic planetarnych i postawieniu dobrostanu pracownika w centrum procesu produkcyjnego.

Źródło: Breque, M., De Nul, L., & Petridis, A. (2021). Industry 5.0: Towards a sustainable, human-centric and resilient European industry. Publications Office of the European Union

Na końcu artykułu znajdziesz sekcję FAQ z szerszym wyjaśnieniem samego pojęcia. 

Koncepcja Przemysłu 5.0 opiera się na trzech głównych filarach:

• Orientacja na człowieka (Human-centricity): to podejście stawia potrzeby i dobrostan pracowników na pierwszym miejscu. Zamiast dostosowywać ludzi do technologii, wykorzystuje się innowacje cyfrowe, takie jak sztuczna inteligencja, tak, aby zwiększać bezpieczeństwo, podnoszenie kwalifikacji (up-skilling) oraz wzmacnianie roli pracownika w procesie produkcji.
• Zrównoważony rozwój (Sustainability): przemysł musi prowadzić transformację cyfrową i ekologiczną, aby pozostać motorem dobrobytu. Oznacza to promowanie modeli produkcji o obiegu zamkniętym (w tym śledzenie śladu węglowego produktu – Product Carbon Footprint – bezpośrednio w strukturach BOM systemu ERP) oraz technologii, które zwiększają efektywność wykorzystania zasobów naturalnych i minimalizują wpływ na środowisko, co jest kluczowe w walce ze zmianami klimatu.
• Odporność (Resilience): nacisk kładzie się na zwiększenie wytrzymałości produkcji na wstrząsy zewnętrzne, takie jak kryzysy geopolityczne czy pandemie (np. COVID-19). Osiąga się to poprzez uelastycznienie łańcuchów wartości oraz modernizację praktyk zużycia energii, co pozwala przemysłowi pełnić rolę stabilnego dostawcy dobrobytu nawet w trudnych czasach.

Koncepcja Przemysłu 5.0 to oficjalny program rozwoju gospodarczego skodyfikowany przez Unię Europejską. W swoich oficjalnych analizach Komisji Europejskiej ds. Badań i Innowacji (Industry 5.0) wskazuje, że dotychczasowy model Przemysłu 4.0 zbyt mocno skupiał się na samej cyfryzacji, pomijając koszty społeczne i środowiskowe. KE wprost definiuje nową rolę przemysłu: ma on stać się stabilnym gwarantem dobrobytu odpornym na kryzysy (np. zerwane łańcuchy dostaw). Co istotne dla biznesu, podejście zgodne z Przemysłem 5.0 staje się kluczowym elementem unijnych ram finansowania, co oznacza, że firmy wdrażające systemy ERP wspierające zrównoważony rozwój i ergonomię pracowników mogą łatwiej sięgać po dotacje celowe.

Źródło: European Commission, Directorate-General for Research and Innovation, „Industry 5.0”.

Koncepcja Przemysłu 5.0 nie została stworzona, aby zastąpić Przemysł 4.0, lecz by być jego istotnym uzupełnieniem i rozszerzeniem. Do kluczowych różnic między tymi dwoma podejściami należą:

Oczywiście, technologie w Przemyśle 5.0 pełnią kluczową rolę, ale ich funkcja zostaje przedefiniowana – nie są one celem samym w sobie, lecz narzędziem służącym człowiekowi i planecie.

Oto jak źródła opisują podejście do technologii w tym nowym paradygmacie:

• Sztuczna inteligencja (AI) ukierunkowana na człowieka: w Przemyśle 5.0 algorytmy AI wbudowane w system ERP (np. zaawansowane planowanie APS) nie podejmują decyzji autonomicznie z pominięciem człowieka. Działają jako systemy rekomendacyjne (Decision Support Systems), dostarczając planiście gotowe scenariusze symulacji typu "co-jeśli" (What-If Analysis) w przypadku awarii lub braku surowca.
• Technologie wspierające zrównoważony rozwój: kluczowe są innowacje, które czynią wykorzystanie zasobów naturalnych bardziej wydajnym. Technologie te wspierają modele produkcji o obiegu zamkniętym (ang. circular economy), co pomaga przemysłowi respektować granice produkcyjne planety.
• Cyfryzacja i rozwój kompetencji: Zamiast skomplikowanych i nieintuicyjnych interfejsów, systemy ERP stawiają dziś na mobilność i interfejsy naturalne (głos, ekrany dotykowe na halach – Advanced MES). Obniża to próg wejścia dla nowych pracowników i wspiera procesy up-skilling oraz re-skilling.
• Innowacje na rzecz bezpieczeństwa i dobrostanu: badania i innowacje technologiczne są kierowane na konkretne cele społeczne, takie jak poprawa bezpieczeństwa w miejscu pracy oraz fizycznego i psychicznego dobrostanu pracowników. Integracja ERP z sensorami IoT (Internet of Things) pozwala na predykcyjne utrzymanie ruchu (Predictive Maintenance), co chroni zdrowie pracowników przed nagłymi awariami maszyn i stabilizuje łańcuch dostaw.
• Technologie budujące odporność: wykorzystanie nowych rozwiązań pozwala na rewizję istniejących łańcuchów wartości i praktyk zużycia energii, co czyni przemysł bardziej odpornym na wstrząsy zewnętrzne, takie jak kryzysy zdrowotne czy geopolityczne.

Nowy paradygmat dąży do przechwycenia wartości płynącej z nowatorskich technologii, aby zapewnić dobrobyt wykraczający poza same ramy miejsc pracy i wzrostu gospodarczego.

Wdrożenie koncepcji Przemysłu 5.0 przynosi wymierne korzyści trzem głównym grupom: pracownikom, samemu przemysłowi oraz całemu społeczeństwu i planecie.

Upodmiotowienie i rozwój: wzmacnia rolę pracowników oraz pozwala na lepsze adresowanie ich ewoluujących potrzeb w zakresie szkoleń i podnoszenia kwalifikacji (up-skilling i re-skilling).

Dobrostan i bezpieczeństwo: poprzez postawienie człowieka w centrum procesu produkcyjnego, priorytetem staje się poprawa bezpieczeństwa oraz fizycznego i psychicznego dobrostanu osób zatrudnionych.

Wzrost konkurencyjności: nowe podejście pomaga zwiększyć konkurencyjność europejskich firm na rynku globalnym poprzez zwiększanie produktywności i jakości, ograniczanie kosztów zasobów, skracanie czasu wprowadzania produktów oraz budowanie odporności na zakłócenia w łańcuchach dostaw.

Zrównoważony profil produkcji staje się warunkiem koniecznym do zabezpieczenia kontraktów B2B (wymogi raportowania ESG).

Przyciąganie talentów: skoncentrowanie na człowieku i nowoczesnych technologiach ułatwia firmom przyciąganie najlepszych specjalistów.

Zwiększona odporność: przegląd łańcuchów wartości i praktyk energetycznych sprawia, że przemysł staje się bardziej odporny na wstrząsy zewnętrzne, takie jak kryzysy geopolityczne czy pandemie (np. COVID-19).

Zrównoważony rozwój: promuje modele produkcji o obiegu zamkniętym oraz technologie zwiększające efektywność wykorzystania zasobów naturalnych.

Walka ze zmianami klimatu: aktywnie wspiera ochronę zasobów i przeciwdziałanie zmianom klimatycznym oraz utracie bioróżnorodności.

Dobrobyt wykraczający poza PKB: celem jest zapewnienie dobrobytu, który wykracza poza samo tworzenie miejsc pracy i wzrost gospodarczy, przy jednoczesnym respektowaniu granic produkcyjnych planety.

Przejście z modelu Przemysłu 4.0 do 5.0 nie wymaga odrzucenia dotychczasowych inwestycji w automatyzację czy infrastrukturę IoT. Wymaga jednak zmiany optyki – technologia musi zacząć realnie służyć ludziom, którzy zarządzają Twoją produkcją, oraz elastyczności, która utrzyma Twój biznes na powierzchni podczas kolejnych zawirowań rynkowych.

Firmy, które jako pierwsze zintegrują cele środowiskowe (ESG) i strategię zorientowaną na pracownika z codziennym zarządzaniem operacyjnym, zyskają trwałą przewagę konkurencyjną. Kluczem do tej transformacji jest otwarte, skalowalne i zorientowane na użytkownika serce informacyjne fabryki – nowoczesny system ERP.

Zbuduj odporną produkcję gotową na standardy Przemysłu 5.0

Przejdź do formularza i umów bezpłatną konsultację z ekspertem Abas ERP: https://abas-erp.com/pl/kontakt

Przemysł 5.0 to model rozwoju przemysłu, który łączy nowoczesne technologie z orientacją na człowieka, zrównoważonym rozwojem i odpornością przedsiębiorstw. Koncepcja ta nie zastępuje Przemysłu 4.0, lecz rozszerza cyfryzację i automatyzację o cele społeczne oraz środowiskowe. Technologia ma wspierać pracowników, zwiększać efektywność wykorzystania zasobów i pomagać firmom produkcyjnym w utrzymaniu stabilności działania podczas kryzysów.

Przemysł 4.0 koncentruje się przede wszystkim na cyfryzacji, automatyzacji, wydajności i produktywności, natomiast Przemysł 5.0 stawia w centrum człowieka, środowisko i odporność biznesową. W modelu Przemysłu 5.0 technologie cyfrowe nie są celem samym w sobie. Mają poprawiać bezpieczeństwo i dobrostan pracowników, wspierać zrównoważoną produkcję oraz tworzyć wartość dla wszystkich interesariuszy — nie tylko dla właścicieli i akcjonariuszy.

Przemysł 4.0 pyta: „Jak szybko i jak tanio maszyna może to zrobić?”. Przemysł 5.0 pyta: „Jak technologia może pomóc mojemu pracownikowi zrobić to lepiej, bezpieczniej i z mniejszym kosztem dla środowiska?”. W praktyce oznacza to np. rezygnację z całkowitej automatyzacji na rzecz stanowisk cobotycznych (robotów współpracujących z ludźmi) sterowanych z poziomu systemu ERP/MES.

W Przemyśle 5.0 sztuczna inteligencja i technologie cyfrowe mają wspierać człowieka, a nie wyłącznie zastępować jego pracę. AI może pomagać pracownikom w podejmowaniu decyzji, wykonywaniu powtarzalnych zadań oraz zwiększaniu bezpieczeństwa procesów produkcyjnych. Technologie wspierają również rozwój kompetencji cyfrowych, podnoszenie kwalifikacji, czyli up-skilling, oraz zdobywanie nowych kompetencji, czyli re-skilling. Ich wykorzystanie powinno uwzględniać bezpieczeństwo, etykę i dobrostan pracowników.

Przemysł 5.0 wspiera zrównoważony rozwój poprzez bardziej efektywne wykorzystanie energii i surowców, ograniczanie odpadów oraz rozwój gospodarki o obiegu zamkniętym. Jednocześnie pomaga przedsiębiorstwom zwiększać odporność na kryzysy geopolityczne, energetyczne, zdrowotne i gospodarcze. Obejmuje to uelastycznienie łańcuchów wartości, modernizację procesów produkcyjnych oraz zmianę sposobu zarządzania energią i zasobami.

Przemysł 5.0 przynosi korzyści pracownikom, przedsiębiorstwom, społeczeństwu i środowisku. Pracownicy zyskują bezpieczniejsze warunki pracy, wsparcie technologiczne oraz większe możliwości rozwoju kompetencji. Firmy produkcyjne mogą zwiększyć konkurencyjność, odporność operacyjną i zdolność do przyciągania specjalistów. Społeczeństwo korzysta natomiast z bardziej odpowiedzialnej produkcji, efektywniejszego wykorzystania zasobów i ograniczania negatywnego wpływu przemysłu na klimat.

Tak, pod warunkiem, że jest to system elastyczny. Nowoczesny system ERP, taki jak Abas ERP, wspiera Przemysł 5.0 poprzez zaawansowane moduły do zarządzania gospodarką cyrkularną, elastyczne harmonogramowanie produkcji (APS) odporne na nagłe zmiany w dostawach oraz ergonomiczne interfejsy dla pracowników hal produkcyjnych, które redukują stres informacyjny.